Έρχεται, που λέτε, αδέρφια, εκείνη η ώρα που το παιδί σου ζητάει να κάνεις πιο πέρα.
Όχι μεταφορικά «πιο πέρα». Όχι «άσε μου λίγο χώρο να γίνω ο άνθρωπος που θέλω να γίνω» πιο πέρα.
Κυριολεκτικά. «Κάνε πιο πέρα να μη βλέπεις τι κάνω/τι βλέπω/τι παίζω» φάση.
Σπόιλερ: Αυτή η ώρα έρχεται ΠΟΛΥ ΝΩΡΙΤΕΡΑ απ’ όσο νόμιζες και θα σε κάνει να νιώσεις δυο πράγματα: Πρώτον, συγκίνηση (μεγαλώνει το παιδί μου) και δεύτερον, τρόμο (ΤΙ ΚΑΝΟΥΜΕ ΤΩΡΑΑΑΑΑΑΑ).
Μείνε στο κείμενο, θα προσπαθήσω να βοηθήσω. Βαθιά ανάσα. Οοοοοοπαλάκια.
Το πρώτο πράγμα που σκέφτηκα ήταν, κάνοντας την ψύχραιμη και προσπαθώντας ταυτόχρονα να κλέψω και να κοιτάξω λοξά στην οθόνη του ενώ απομακρυνόμουν αργάαααααα, φέεεεεεταααααααα, να ρωτήσω: «είναι safe;»
Στο κεφάλι μου τρέχανε εκατό θέματα/κανόνες ασφαλείας/κριτήρια επιλογής/αγωνία αν θα δει κάτι που δεν πρέπει χωρίς να το θέλει/οι κακοί εκεί έξω/εικόνες απ’ το μέλλον (που δεν ελέγχω)/όσα έχω πει κι όσα δεν έχω πει και κυρίως, το κρίσιμο ερώτημα: Πρόλαβα; Έχω μάθει στο παιδί τα βασικά;
Προς έκπληξή μου δε με κοίταξε με το βλέμμα «άσε μας ρε μάνα». Χαλαρός και χωρίς να με κοιτάξει καν, ρώτησε: «Τι είναι safe;»
Να η ευκαιρία μου, θα πεις! Θα αμολήσω τη λίστα με «πρέπει» και τα «μη» και θα τη βγάλουμε την ύλη! Αμ δε.
Πήγα να ξεκινήσω βιαστικά, μην τυχόν και χάσουμε την όρεξη να ακούσει, (σπάνιο πράγμα στην εφηβεία, το προσπερνάω) και συνειδητοποίησα ότι σχεδόν ΟΛΟΙ οι κανόνες που κυκλοφορούν ευρέως εκεί έξω, ακόμα και οι βασικοί κανόνες ασφαλείας που πάντα δίνουμε στα μικρά παιδιά, για τους εφήβους είναι λάθος.
Όλα λάθος. Να ένας ωραίος τίτλος ταινίας, αν η ταινία αφορούσε τη γονεϊκότητα.
Όλα λάθος.
Απαγορεύουμε συγκεκριμένες κινήσεις στο ίντερνετ. Μη βλέπεις το τάδε περιεχόμενο. Όχι οθόνη πάνω από τάδε ώρες. Όχι οθόνη στο κρεβάτι πριν τον ύπνο. Όχι σόσιαλ μίντια. Όχι chat. Μη μιλάς και μην παίζεις με αγνώστους. Μην κάνεις αγορές on line αν δεν είμαι μαζί. Μη βλέπεις YouTube όταν τρως. Μην χαζεύεις στο κινητό και μην μπεις σε game αν δεν έχεις διαβάσει πρώτα. Μην πιστεύεις ό,τι διαβάζεις ή βλέπεις σε βίντεο. Και φυσικά όλοι οι κανόνες μας συνοδεύονται από μακροσκελείς εξηγήσεις και αναλύσεις των κινδύνων και όλα τα γνωστά «εγώ στην ηλικία σου».
Το λάθος πού είναι, θα πεις. Πώς οι κανόνες μπορεί να βάλουν το παιδί σε κίνδυνο; Όλα τα παραπάνω τα έχω πει και κάνει και τα περισσότερα ήταν και από κοινού με το παιδί συμφωνημένα. Γιατί λάθος;
Άκου τώρα εδώ τι ανακάλυψα τώρα που ο μεγάλος μπήκε στην εφηβεία και όχι μόνο μπήκε, μας την τρίβει και στη μούρη: «Είμαι έφηβος, άσε με ήσυχο να ζήσω τη ζωούλα μου, μπρο». Δικά του λόγια.
Όταν πήγα να του απαντήσω στην πολύ απλή ερώτηση «τι είναι safe;» ξαφνικά το «μη βλέπεις κάτι που δεν είναι για την ηλικία σου» δε μου φάνηκε καλή συμβουλή. Γιατί; Γιατί στρατιές μιλένιαλς (εμής συμπεριλαμβανομένης) γελούσαν μέσα στα αυτιά μου, για όλα όσα κάναμε πολύ πριν την ώρα μας. Τι θα γίνει αν το παιδί δει κάτι που δεν είναι για την ηλικία του, ενώ φαινόταν ότι είναι;
Το «μη μιλάς και μην παίζεις με αγνώστους» να δεις τι γέλια προκάλεσε (πάλι μέσα στο κεφάλι μου, ευτυχώς). Στον πραγματικό κόσμο τα παιδιά μιλούν σε αγνώστους, γνωρίζονται με ανθρώπους, κάνουν νέους φίλους και θέλουμε γενικά να μπορούν να μιλήσουν, να αλληλεπιδράσουν, να ζήσουν σε όλων των ειδών τις σχέσεις με ασφάλεια και για καλό. Το ίδιο θέλουμε και στον ψηφιακό κόσμο. Οι καλύτερες φιλίες μας ξεκίνησαν με γνωριμία με τον τότε άγνωστο φίλο. Δεν κάνουμε φίλους με συστατική επιστολή και πολλοί που μας επιβλήθηκαν από τις συνθήκες δεν ήταν πάντα ιδανικοί. Για να μην πιάσω το ζήτημα της φιλίας που τελικά δεν ήταν και τόσο φιλία, το πόσο άσχημα μπορείς να την πατήσεις από γνωστό ή φίλο ή το ότι διαδικτυακούς φίλους κάνουμε ακόμα και τώρα εμείς οι μεγάλοι. Άρα τι να πω στο παιδί;
Για τις απαγορεύσεις έχω ξαναμιλήσει, δεν θα επεκταθώ. Θα πω μόνο ότι αυτό που στην παιδική ηλικία είναι ένα αόριστα επικίνδυνο ενδεχόμενο στο οποίο έχεις τον έλεγχο, το να κάνει δηλαδή το παιδί έξω, αλλού, με τους φίλους του ή κρυφά αυτό που του έλεγες να μην κάνει αλλά εκείνο ήθελε να δοκιμάσει, στην εφηβεία δεν είναι ούτε αόριστο, ούτε ενδεχόμενο, ούτε το ελέγχεις, φυσικά. Μένει μόνο κάτι δυνητικά επικίνδυνο που θα γίνει αν το παιδί θέλει να γίνει. Ειδικά αν κάτι το έχουμε απαγορεύσει, στο μυαλό του παιδιού το να το κάνει και να πάει κάτι στραβά, ισούται με κατσάδιασμα και κριτική, άρα και θα κάνει ό,τι κάνει και δεν θα μας το πει και ποτέ. Περαστικά μας.
Για τους κανόνες και τις οδηγίες του well-being ισχύουν πάνω κάτω τα ίδια. Δεν θέλω να ταΐζω το παιδί μπροστά στην οθόνη, ούτε να το ξεγελάω για να φάει και να του προκαλέσω κακή σχέση με το φαγητό. Μπορώ να το ελέγξω όταν είναι μικρό. Στην εφηβεία τα προγράμματά μας δεν θα συμπίπτουν, δεν θα χρειάζεται να το πηγαινοφέρνω παντού, ίσως δεν θα ξέρω κι όλους του τους φίλους. Εκείνο θα τρώει το φαγητό που σέρβιρε (ή μαγείρεψε) μόνο του μετά το σχολείο χαζεύοντας streaming και σκρολάροντας στο τικτοκ χωρίς κανέναν άλλον ενήλικα στο σπίτι και θα διαβάζει τις ώρες που θέλει – ΑΝ ΘΕΛΕΙ. Τις νύχτες θα κοιμάται (ή θα ξενυχτάει) στο δωμάτιό του και δεν θα μπορώ (ούτε πρέπει, αν με ρωτάτε) να ελέγχω κάθε του κίνηση, κάθε συνομιλία, κάθε προβληματισμό που θα το οδηγεί να ξενυχτήσει. Άρα, τι είναι safe, μαμά;
Όταν άρχισε ο μεγάλος να κυκλοφορεί μόνος του στον δρόμο, πηγαίναμε μαζί από πίσω. Κρατούσαμε απόσταση ασφαλείας, πάντα εμείς πίσω απ’ το παιδί. Θέλαμε να νιώθει ασφάλεια, να μάθει να ελέγχει τον δρόμο πριν περάσει απέναντι. Να νιώθει σίγουρος για τον εαυτό του αν θέλει να πάει στο σχολείο ή στο σπίτι του κολλητού. Πότε πότε λέγαμε κι ένα «πρόσεχε εκεί, δεν έχεις καλή ορατότητα». Μάθαμε όλους τους κανόνες του ΚΟΚ για τους πεζούς. Με κάθε ευκαιρία στο αμάξι συζητούσαμε για σωστές ή λάθος συμπεριφορές οδηγών. Κι όταν εξέφραζε φόβο για το πώς θα πάει κάπου, απαντούσαμε δήθεν ψύχραιμοι «θα κάνεις αυτό κι αυτό, θα προσέχεις αυτό κι αυτό και θα πας, δεν είναι τίποτα. Άμα γίνει καμιά στραβή, θα μας πάρεις τηλέφωνο». Δεν είπαμε ποτέ ότι τίποτα δεν θα πάει στραβά. Η ψυχούλα μας το ήξερε πόσο φοβόμασταν και φοβόμαστε ακόμα. Αλλά τα στραβά είναι στο πρόγραμμα. Τώρα κυκλοφορεί συχνά μόνος κι εμείς πρέπει να διαχειριστούμε τον φόβο μας. Εκείνος πρέπει απλώς να ξέρει ότι ό,τι και να γίνει, μπορεί να έρθει σ’ εμάς.
Οι ψηφιακοί «δρόμοι» είναι κάπως σαν τους δρόμους τους κανονικούς. Λες, δείχνεις, εξηγείς, και κάποια στιγμή ο άλλος θα τους περπατήσει μόνος. Την ώρα που με ρώτησε το παιδί, συγγνώμη, ο μπρο ήθελα να πω, περιορίστηκα στην ουσία: Αν κάτι δεν είναι safe, σε κάνει να νιώθεις άβολα. Μπορεί να δείχνει ότι είναι για την ηλικία σου και να μην είναι. Μπορεί να σου ζητάνε να κάνεις κάτι που δεν θες ή να σου λένε/να σου δείχνουν πράγματα που δεν θες. Σ’ αυτές τις περιπτώσεις, ακόμα κι αν κάτι δείχνει ΟΚ, δεν είναι. Οριακά πρόλαβα να ψελλίσω κι ένα «αν κάτι σου φαίνεται κάπως, έλα σε μένα». Κι αυτό το τελευταίο είναι η βασική (μην πω η μοναδική και σε τρομάξω) δικλείδα ασφαλείας. Το «περπάτα και είμαστε εδώ». Ό,τι μαλακία και να γίνει, έλα σε μένα, μπρο.
Διαβάστε ακόμα:
Καθυστερεί για λίγες μέρες η κυκλοφορία του Charting the Unknown DLC στο Crimson Desert
