Γράφω τώρα εγώ και πρέπει να αλλάζω τη λέξη ΤΖοΓ0ς για να μην την πιάσουν τα bots της google και μαρκάρουν το κείμενό μου ως επικίνδυνο και δεν βρεθεί ποτέ μπροστά στα μάτια σου.
Η λέξη κάνει τζιζ. Μπορώ να πω «τυχερά παιχνίδια» ή «τυχερά παίγνια», να γίνω υπερκυριλέ. Αλλά ΤΖ ο Γ ο ς όχι. Καλύτερα ούτε φρου τΑκΙα. Ούτε Ιπ Π0δρομοΣ.
Την ίδια στιγμή, οι μεγαλύτερες στοι χη μα τι κές (ας κρυφτώ λίγο ακόμα) εταιρείες θα κάνουν τζίρους δεκάδων δισεκατομμυρίων (ναι, στην πτωχή πλην τίμια Ελλάδα), ο ΟΠΑΠ θα είναι μια απ’ τις πιο κερδοφόρες επιχειρήσεις, οι πιο διάσημοι αθλητές θα μοστράρουν τις χορηγίες τους στις φανέλες τους, οι πιο γνωστοί celebrities θα συνεργάζονται μαζί τους κι εμείς θα παίρνουμε λαχείο την πρωτοχρονιά και θα ονειρευόμαστε να κερδίσουμε το τζόκερ για να βγούμε απ’ τη φτώχεια και να αλλάξουμε τη ζωή μας.
Κάποιοι θα χρησιμοποιήσουν τη λέξη «επένδυση» και θα τΖ0 γάρουν κανονικά, με δόξα και τιμή. (Κάποιοι παλιά χάσανε κάτι περιουσιάρες έτσι, στο ελληνικό Χρηματιστήριο, τι θυμήθηκα!) Κάποιοι θα έχουν τα δελτία του στΟΙ χή μα τος πάνω στην τραπεζαρία και θα βλέπουν ποδόσφαιρο για να δουν τι κατάφεραν και όχι για τη φανέλα. Και κάποιοι θα συνεχίζουν να προσπαθούν να μας πείσουν ότι, ενώ ο ΤΖοΓ0ς είναι ΠΑΓΚΑΚΙΣΤΟΣ, τον έχουν νόμιμο γιατί φέρνει δισεκατομμύρια έσοδα στα κρατικά ταμεία και αν ήταν παράνομος θα ήταν πιο επικίνδυνος, ότι μας προστατεύουν #νοτ με «παίξε υπεύθυνα» και «κίνδυνος απώλειας περιουσίας» ΑΛΛΑ ΤΑ ΚΑΚΑ VIDEO GAMES ΜΟΙΑΖΟΥΝ ΚΑΠΩΣ ΜΕ ΤΖΙΖ ΚΑΙ ΕΙΝΑΙ ΕΘΙΣΤΙΚΆ ΚΑΙ ΕΠΙΚΙΝΔΥΝΑ και να τα απαγορεύσουμε στα μικρά παιδιά.
Παίζεις περίεργο παιχνίδι και φοβάμαι (Μητροπάνος)
Και μόνο που βλέπω τη λέξη ΤΖιζ δίπλα στη λέξη gaming μου ανεβαίνει το αίμα στο κεφάλι.
Λες και βοήθησε ποτέ κανέναν αυτή η ασύλληπτη δαπάνη χρημάτων σε ένα κουβά, που άλλες φορές φέρνει κατιτίς, άλλες φορές (πολλές) είναι κουβάς χωρίς πάτο, άλλες φορές πληρώνει tipsters απ’ τον κουβά σου (ναι, θα πας πολλές φορές «κουβά» και κάποιοι θα βγάλουν λεφτά απ’ αυτό) και άλλες φορές ευθύνεται για τα στημένα παιχνίδια στον αθλητισμό και την οικονομική καταστροφή ανθρώπων και οικογενειών.
Το ότι καταδέχομαι να βάλω αυτές τις δυο λέξεις δίπλα δίπλα, να συγκρίνω τον Τζ 0 γ0 με το Gaming με τα τόσα καλά του, την τόση εκπαιδευτική του συνεισφορά και την τόσο μεγαλειώδη εξέλιξή του απαιτεί από μέρους μου μεγάλη προσπάθεια και ελπίζω να μου αναγνωριστεί κάποτε (με υπογλώσσια στέκομαι). Το θεώρησα απαραίτητο για να ξέρουμε πού πατάμε και πού βρισκόμαστε, κυρίως γονείς και παιδιά, αλλά και όσοι ενδιαφέρονται για το gaming και βλέπουν κάποιες ανησυχητικές τάσεις στη βιομηχανία.
Αν είναι όμως ανησυχητικές (ευγενέστατη είμαι ε) κάποιες τεχνικές που χρησιμοποιούνται σε κάποια video games (και θα σου τις πω όλες παρακάτω για να έχεις τον νου σου) ξέρεις τι είναι πιο ανησυχητικό; Το να κατηγορούμε τα video games για όλα τα δεινά του κόσμου αυτού. Παλιά ήταν η αντικοινωνικότητα που θα προκαλούσαν. Μετά ήταν η εξώθηση στη βία. Τώρα βρήκαμε νέο ποίημα. Τη σχέση με τον ΤΖόγ0 και τον εθισμό.
Τα mechanics του Τζιζ – τζ0γΟΥ εεεε των τυχερών παιγνίων ήθελα να πω
Ας τα πιάσουμε απ’ την αρχή. Σε τι στηρίζεται και από τι αποτελείται αυτή η τζιζ κατάσταση;
Πάμε στα δομικά:
- Τυχαιότητα, ρίσκο και απρόβλεπτη ανταμοιβή («κι αν σου κάτσει;»)
- Επιδίωξη κέρδους, μάλιστα μεγάλου, τόσο σημαντικού που να αξίζει να ρισκάρεις
- Άμεση ανατροφοδότηση (δεν περιμένεις να αποδώσει καρπούς σε βάθος χρόνου, άντρα θέλω τώρα τονε θέλω)
- FOMO: Fear Of Missing Out (πάντα υπάρχει λίγη πίεση, τζακ ποτ εδώ, υψηλοί συντελεστές απόδοσης από ‘κει κλπ)
- Near miss συνθήκη και loss chasing: «Φτου, ήμουν τόσο κοντά. Ας ξαναπροσπαθήσω» ή «έλα, έχασα τόσα, μην πάνε χαμένα, αυτή τη φορά θα ρεφάρω». Εδώ παίζει πολύ και το gambler’s fallacy, η πλάνη του παίκτη: «Αν έχασα τόσες φορές, ε τώρα πού θα πάει, θα κερδίσω. Δεν μπορεί το ζάρι να φέρνει πάντα άσσο. Θα φέρει και εξάρες.». Εμ δεν πάει έτσι. Δεν θα σε λυπηθούν τα ζάρια και η κάθε φορά που τα ρίχνεις δεν συνδέεται με την επόμενη με κανέναν τρόπο.
- Ψευδαίσθηση ελέγχου: «Αν μελετήσω στατιστικά και αποδόσεις, θα χακάρω το σύστημα». #νοτ
Και προσθέτουμε και τα κοινωνικά/ψυχολογικά:
- Οικονομική πίεση, οικονομικά προβλήματα που δείχνουν ανεπίλυτα
- Έλλειψη οικονομικού γραμματισμού και κατάλληλης εκπαίδευσης (τα «παίξε υπεύθυνα» και «κίνδυνος για απώλεια περιουσίας» ΔΕΝ είναι εκπαίδευση και σίγουρα δεν είναι τρόπος να μαθαίνουμε πώς μπορούμε να διαχειριζόμαστε τα οικονομικά μας ή να βελτιώνουμε το εισόδημα και τις προοπτικές μας.
- Ιδιαίτερα ατομικά ζητήματα ψυχολογικής φύσης (ψυχολογικά θέματα που θέλουμε να αποφύγουμε ή να διαχειριστούμε, ψυχικά τραύματα κλπ).
- Οικογενειακά πρότυπα (τα δελτία στην τραπεζαρία που λέγαμε)
- Επιρροή από παρέες
- Εύκολη πρόσβαση (τώρα με τα smart phones ακόμα ευκολότερη)
(Για λόγους οικονομίας χώρου, δεν θα βάλω όλο το context του εθισμού εδώ, enough is enough.)
Τα ανησυχητικά του gaming
Disclaimer: Πρώτον, τα χαρακτηριστικά των video games που θα αναφερθούν παρακάτω δεν υπάρχουν σε όλα τα video games.
Δεύτερον, τα περισσότερα είναι ευρύτερα εργαλεία συμπεριφορικού σχεδιασμού και όχι αποκλειστικότητα του Τζ0 γοΥ. Αυτό σημαίνει πρακτικά ότι πρέπει να μάθουμε να τα αναγνωρίζουμε ως τέτοια και άρα να είμαστε πιο ανθεκτικοί στο να μασήσουμε όχι μόνο όταν τα συναντάμε στο gaming αλλά και όταν μας επηρεάζουν αλλού (π.χ. όταν μας οδηγούν σε παρορμητικές αγορές).
Τρίτον: Το τι θα κάνει η βιομηχανία με τα κόλπα αυτά, δεν είναι δουλειά μου να το πω. Θα ήθελα να μην υπάρχουν στα video games αλλά μέχρι να δούμε τι και πώς θα γίνει, οφείλουμε να προστατεύουμε τους εαυτούς μας και να εκπαιδεύουμε τα παιδιά στο να τα αναγνωρίζουν και να τα αποφεύγουν.
Τέταρτον: Δεν θα σου πω τι να κάνεις σπίτι σου με το παιδί σου. Μπορώ όμως να πω τι κάναμε εμείς: Έχουμε μιλήσει στα παιδιά από πολύ νωρίς για αυτά τα χαρακτηριστικά. Και έχουμε απαγορεύσει να χρησιμοποιούν τέτοια κόλπα, όταν υπάρχουν στα παιχνίδια τους (απ’ όταν ήταν πολύ μικρά τα παιδιά). Δεν το κάναμε μία φορά. Τα επισημαίνουμε όπου τα συναντάμε, όχι με κήρυγμα, με χαλαρή συζήτηση. Και είναι ακόμα ένα πράγμα που ξέρουν ότι πρέπει να προσέχουν. Τίποτα περισσότερο και τίποτα λιγότερο.
Στο ψητό: Μηχανισμοί που μιμούνται το γκάμπλινγκ:
- Loot boxes (κουτιά με τυχαίο περιεχόμενο): Πληρώνεις (ή κερδίζεις) για να ανοίξεις ένα κουτί με άγνωστο αποτέλεσμα
- Gacha systems: Μηχανισμοί «κλήρωσης» χαρακτήρων/αντικειμένων, με πληρωμή
- Spins / Wheel of fortune mechanics: Πληρώνεις για να γυρίσεις τροχό ή στην αρχή είναι δωρεάν και μετά για να συνεχίσεις πρέπει να πληρώσεις
- Limited–time offers / FOMO events: Η πίεση χρόνου πιέζει για αποφάσεις και μπορεί να σε οδηγήσει να κάνεις κάτι που αλλιώς δεν θα έκανες. Υπάρχει ΠΑΝΤΟΥ κυριολεκτικά στην οικονομία. Το συμπεριλαμβάνω εδώ απλώς να για επισημάνω ότι πρέπει να μάθουμε στα παιδιά τι είναι, πώς να το αναγνωρίζουν και με ποια κριτήρια να αποφασίζουν αν θα προχωράνε ή όχι.
- Microtransactions με πιθανότητα: Για τα microtransactions θα μιλήσουμε σε άλλο κείμενο. Εδώ το θέμα είναι να αποφεύγουμε τη λογική του «πληρώνω για κάτι που δεν ελέγχω σε κανέναν βαθμό».
Bonus παραλήρημα (σκίζω από αυτογνωσία ε):
Δεν συμπεριλαμβάνω τις τεχνικές για ενίσχυση του engagement. Τεχνικές για να κρατάμε τον κόσμο εκεί που τον θέλουμε χρησιμοποιούμε παντού, όταν έχουμε ανάγκη το κοινό: Και στα ΦΤΟΥ ΚΑΚΑ social media, και στις επιχειρήσεις μας, και στα βιβλία και στις ταινίες και στις σειρές και η λίστα δεν έχει τέλος. Το engagement δεν είναι πάντα κακό. Το περιεχόμενο καθορίζει το αν είναι καλό ή όχι να μένει ο άλλος εκεί που τον κρατάς (και τα οφέλη που θα αποκομίσει εκείνος από την παραμονή του).
Δεν συμπεριλαμβάνω επίσης τις τεχνικές gamification που έχουν σχέση με τις ανταμοιβές. Είναι αστείο να λέμε ότι τα rewards και τα badges και οι τίτλοι και οι βαθμολογίες και τα βραβεία είναι χαρακτηριστικά τζ0γΟΥ. Είναι πολύ επιφανειακοί τρόποι να κρατήσεις κάποιον χαρούμενο και να τον κάνεις να θέλει να είναι εκεί που είναι, ναι. Και είναι σημαντικό να μεγαλώνουμε παιδιά και να τα μαθαίνουμε να κοιτάνε την ουσία και όχι την επιφάνεια. Αλλά μαντέψτε που μαθαίνουν να στοχεύουν στην επιφάνεια, στους βαθμούς και στις επιφανειακές ανταμοιβές και επιβραβεύσεις τα παιδιά, πριν το μάθουν απ’ οπουδήποτε αλλού: Στα σπίτια μας και στο σχολείο. ΟΥΠΣ.
Κι αφού έγραψα ένα κατεβατό που δεν ξέρω αν θα περάσει απ’ τον αρχισυντάκτη μου και από τη google, σταματάω.
Θα περιμένω να δω πού θα πάει αυτή η ιστορία με τη ρητορική συσχετισμού των video games με τον Τζ0 Γ0, ενώ ο τελευταίος παραμένει χρυσάφι για την ελληνική οικονομία και προωθείται από παντού. Ως τότε, νομίζω φαίνεται ποιος δεν «παίζει υπεύθυνα».
Διαβάστε ακόμα:
Νέα ματιά στο Xbox Project Helix θα μπορέσουμε να πάρουμε τον Μάιο
Μετά από σχόλια των παιχτών έρχεται μεγάλο nerf στις χειροβομβίδες του Marathon
